सजग

    माझ्या चुलत्या डोंगर दऱ्यात राहायच्या. "बाळा, हा घे तुला खाऊ" असं त्यांनी मला कधी म्हंटलच नाही.     यशोदेला आठवत नाही की तिच्या चुलत्या मायाळू होत्या की दुष्ट. जसं की तिला हे ही आठवत नाही की ती कंगालीचरणची बायको आहे, वीस जिवंत - मृत मुलांची आई आहे... तिच्या बोटांवर मोजली होती तिने. तिची कूस कधी रिकामी राहिली असेल हे देखील तिला आठवत नाही. कोण्या सकाळी तिला भोवळ आली नाही किंवा कंगालीच्या शररीराने एका भूगर्भशास्ञज्ञाप्रमाणे तिच्या शरीराचे उत्खनन केले नाही, असे कधी झालेच नाही. ती बाळाला जन्म देऊ शकते की नाही हा विचार करण्यासाठी सुद्धा तिला वेळ नव्हता. आईपण हे तिच्या जगण्याची पद्धत होऊन बसलं. यशोदा ही व्यावसायिक आई होती. ती मालकांच्या घरातल्या लेकीबाळींसारखी हौशी आई नव्हती. हे जग व्यावसायिकांचे आहे. इथे हौशी भिकारी,पाकिटमार यांना जागा नाही. अगदी भटका कुञा किंवा कचऱ्यावर जगणारी गाय असो... तिच्या हौसेला मोल नाही. यशोदाने मातृत्वाला तिचा व्यवसाय बनवला.     कंगाली एका हलवाईच्या दुकानात मिठाई बनवायचा व शुद्ध ब्राह्मणाने बनवलेले अन्न याञींना विकायचा. दुर्गादेवी...

मी कोणत्याही कॉलेजला असले की त्याच्या शेवटच्या वर्षी यूनिफॉर्म होतोच. Bad luck वगैरे म्हणणार नाही कारण नशीबावर आपला विश्वासच नाही. परवा अचानक मला समजले की आमच्यासाठी कॉलेजने यूनिफॉर्म केलाय. चार वर्ष काढली या कॉलेज मध्ये, आता हे शेवटचे वर्ष आणि नेमका आत्ताच यूनिफॉर्म व्हावा! जरा नाखूष होते. पण असो, कॉजेलाही काही प्रोटोकॉल्स पाळावे लागतात म्हणून घेतला असेल हा निर्णय. तो मान्य करणे आणि त्याचे अनुसरण करणे ही विद्यार्थी म्हणून आमची जबाबदारी आहे.      यूनिफॉर्म चा फोटो पाहीला आणि......... शब्दच सुचले नाहीत. एक ठिणगी पडावी व मनात विचारांचा वणवा पेटावा असं झालं काहीसं. हातभर बाही, मानेपर्यत कॉलर गळा आणि ञिकोणी ओढणी. रंग वगैरे भाग नंतरचा, त्याचा फार विचार करत नाही मी. पण हा असा ड्रेस आपण रोज घालायचा? का? बाही हातभरच का? कशासाठी? थंडी लागते म्हणून? कॉलर व ते ही पुर्ण बंदिस्त गळा. का? चुकून खाली वाकलो तर काही दिसू नये म्हणून? ञिकोणी ओढणी. का? कशासाठी? असं काय आणि का झाकून ठेवायचय? ओढणीने झाकलेच पाहिजे का? बरं एवढं सगळं घालूनही नजरेने होणारे बलात्कार थांबतील का???     ...

     त्याचा पुसटसा आवाज माझ्या कानांवर पडला. मला वाटलं त्याने हाक मारली असावी किंवा शीळ घातली असेल कदाचित. कानोसा घेत मी दार उघडले. तो आला.... सैरभैर होऊ लागला. बऱ्याच दिवसांनी भेट झाली होती, रागवला होता बहुतेक. हल्ली वेळ कोठे असतो माझ्याकडे त्याला भेटायला. पण त्याचं असं येणं मला आवडले होते. मन अलगत आतून सुखावले होते. त्याचा प्रत्येक स्पर्श मला खेळवून ठेवत होता. त्याचे अस्तित्व मला जाणवत होते अगदी पापणीचा केस हळूवारपणे घसरत गालावर येवून रेंगाळतो तसेच.      त्याला माझ्या केसांशी खेळायला फार आवडते. हलकेच बटांना तो छेडत असतो. कधी डोळ्यांवर तर कधी गालांवर, कधी कपाळावर तर कधी ओठांवर.... त्याचे ते रोमांचित स्पर्श मला भासत होते. मी माञ डोळे बंद करून होते. त्या अनुभवालाच जगत होते. पुढे या अनुभवाची आठवण होईल आणि ती मला कायम जिवंत ठेवायची आहे. आठवणींशिवाय जगणं म्हणजे आयुष्याशी बेईमानी आहे. तो सोबत असताना माझे डोळे नेहमी बंदच ठेवते मी, उघडले तर गालांवर खारट पाण्याचे टपोरे थेंब बैठक भरवतात. त्याला असाच अनुभवायला आवडते मला आणि कायम आवडत राहिल.      मला...